Yanardağlar magmanın kaya parçalarının ve gazların yer kabuğunun yarıldığı ya da kırıldığı bir açıklıktan püskürmesi ile oluşur. Püskürmeler sonucu üst üste yığılan maddeler birikerek dağı oluştururlar. Levhaların birbirlerinden uzaklaşması sonucu oluşan yayılma sırtları yanar dağların oluştuğu jeolojik yapılardandır iki okyanussal levhanın birbirinden uzaklaşması ile aralarında bir yarık oluşur. Aradaki yarık açıldıkça alttaki ateş küre üzerindeki basınç azalır ve magma yukarı doğru çıkar, yükselen magma volkanik kayaçlardan oluşan sıra dağları oluşturur.
Yakınlaşan levhaların hareketi sonucunda levhalardan biri diğerinin altına dalma-batma hareketi yapan taş küre, ateş küre derinliklerine indikçe erir ve magmaya dönüşür. Zamanla magma levha hareketleri sonucu oluşan çatlaklardan yüzeye çıkarak dalma-batma noktasına yakın bir yerlerde bir dizi yanardağ oluşturur. Eğer üstteki levha okyanusalsa volkanik adalar oluşur. Levha sınırlarında uzaktaki yanardağlarsa sıcak nokta adı verilen bölgelerin üzerinde oluşur. Sıcak bölgeler mantonun derinliklerinde bulunan çok yüksek sıcaklıktaki magma kaynaklarıdır. Bu yüksek sıcaklığın üst katmanların basıncını yenmesi sonucu magma yukarı doğru çıkar ve bu bölgelerde zamanla yanardağlar oluşur. Hawaii Adaları bu şekilde oluşmuş volkanik adalardır. Magmanın yapısal şekli akışkanlığını etkiler ve bu da püskürtmenin farklı biçimlerde gerçekleşmesine neden olur ne kadar yoğunsa içerdiği gazlardan kurtulması o kadar güç olur ve gazlardan ayrılmak zorlaştıkça patlama olasılığı artar ulaştıkça üzerindeki basınç azaldığı için içerdiği volkanik gazlar kabarcıklar oluşturur ve tıpkı.Buna bağlı olarak bir gazoz şişesinin kapağının açılması gibi patlama ile birlikte püskürme gerçekleşir. Püskürme sonucunda volkanik çamur gibi birçok zarar verici şey toprak kayması ile birlikte dağın eteklerinden aşağı kayar.
Peki günümüzde volkanik bir patlama olsa insanlar bu lavlardan kaçabilir mi?
Lavların hızı büyüklüklerine ve derinliklerine göre değişir. Büyüklük ve derinlik arttıkça hızlanırlar ve çok büyük toprak kaymalarına neden olur fakat günümüzde lavların akış hızı düşük olduğundan insanların daha fazla kaçma şansı bulunmaktadır.
0 Yorumlar